Dr n. med. Monika Chatian
Certyfikowany terapeuta metody Vojty
METODA VOJTY
Na całość koncepcji Vojty składają się część diagnostyczna, dająca możliwość wychwycenia zaburzeń w rozwoju już w pierwszych tygodniach życia niemowlęcia oraz część terapeutyczna, która umożliwia wczesne rozpoczęcie niezbędnej rehabilitacji zanim utrwalą się patologiczne wzorce motoryki.
Założeniem koncepcji Vojty jest istnienie genetycznie zakodowanych globalnych wzorców lokomocji w programie zwanym ontogenezą ruchową zawierającą indywidualny program rozwoju ruchowego przynależnego gatunkowi ludzkiemu. Oznacza to, że wszystkie mechanizmy potrzebne do zmiany pozycji ciała, pionizowania się oraz przemieszczania do przodu istnieją od momentu poczęcia organizmu człowieka, a ujawniają się stopniowo w sposób automatyczny, w miarę dojrzewania centralnego układu nerwowego. Rozwój każdego człowieka postępuje według tego zakodowanego genetycznie programu.
Dziecko, które rozwija się prawidłowo, czerpie z tego programu i jego rozwój ruchowy przebiega prawidłowo bez żadnej pomocy z zewnątrz. Niemowlę z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego już od pierwszych dni życia nie może realizować genetycznie uwarunkowanego programu rozwoju, gdyż droga do niego pozostaje zablokowana na skutek uszkodzenia dróg i ośrodków układu nerwowego. Z czasem niemowlę zaczyna posługiwać się w kontaktach z otoczeniem zastępczymi wzorcami ruchowymi. Ten nieprawidłowy wzorzec ruchu stopniowo odzwierciedla się w korze mózgu i utrwala się w świadomości nieprawidłowy wzorzec schematu własnego ciała. Vojta opracował sposób terapii polegający na odruchowym uaktywnianiu i wyzwalaniu genetycznie zakodowanych mechanizmów lokomocji. Można je wyzwolić u każdego człowieka, niezależnie od stopnia uszkodzenia układu nerwowego i niezależnie od wieku.
Pierwsze objawy u dziecka, które mogą zaniepokoić rodziców to:
- trudności z zasypianiem, zbyt mała ilość snu, problemy podczas karmienia dziecka, częste lub obfite ulewania,
- nadmierny spokój dziecka, brak zainteresowania twarzą ludzką, brak kontaktu wzrokowego, brak wodzenia wzrokiem za zabawką pod koniec 2 m-ca życia,
- częsty, uporczywy płacz bez wyraźnego powodu, ostry krzyk, nadmierne reakcje lękowe podczas codziennej toalety dziecka, kąpieli, zmiany pozycji,
- prężenia nóżek ( jednej lub obu), baletowe ustawienie stóp, zaciskanie piąstek z kciukami schowanymi w dłoniach ( jednej lub obu),
- drżenia kończyn lub bródki,
- asymetria ułożenia, prężenia ciała i odginanie głowy do tyłu, „mostki”,
- nadmierny opór lub wiotkość mięśniowa zauważalna podczas opieki przy dziecku,
- brak równowagi i niechęć w leżeniu na brzuchu po 3 m-cu życia i potem,
- obrót tylko na jeden bok, ciągłe cofanie łokci.
Nie wolno usprawiedliwiać braku postępów rozwoju lenistwem kilkumiesięcznego dziecka lub jego nadwagą. Nie wolno oczekiwać, że samo się z czasem poprawi lub „wyrośnie” z trudności.
Wskazania
- zaburzenie ośrodkowej koordynacji nerwowej (z.o.k.n.)
- asymetria ułożenia ciała
- wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe
- mózgowe porażenie dziecięce
- kręcz szyi
- okołoporodowe uszkodzenie splotu ramiennego
- przepuklina oponowo-rdzeniowa
- wodogłowie
- wrodzone miopatie
- artrogrypoza
- zespół Down`a i inne zespoły wiotkie
- opóźnienie rozwoju psychoruchowego
- nieprawidłowości w obrębie stawów: dysplazja stawu biodrowego, ograniczone odwodzenie w stawie biodrowym, stopa końsko-szpotawa
- skolioza oraz inne nieprawidłowości w obrębie fizjologicznych krzywizn kręgosłupa i
- inne czynnościowe zaburzenia lokomocji